Od 1 lipca „busy”, czyli pojazdy do 3,5 t, które poruszają się na trasach międzynarodowych, zaczną podlegać pod rozporządzenia UE 561/2006 oraz 165/2014. Co to oznacza i jakie nowe obowiązki będą mieli kierowcy?
Tachograf jest dość prostym i intuicyjnym urządzeniem. Mimo że sam rejestruje podstawowe aktywności, takie jak jazda i postój, warto pamiętać o kilku istotnych kwestiach.
Spróbujmy teraz omówić najważniejsze funkcje tachografu.
Funkcja „inna praca” – popularne „młotki”
Rejestruje czas pracy, który nie obejmuje samej jazdy, ale inne obowiązki zawodowe, np. załadunek/rozładunek, obsługę techniczną, tankowania czy wypełnianie dokumentów.
Wpływ na czas pracy:
Aktywność w trybie „młotki” wlicza się do czasu pracy, a nie do odpoczynku. Im więcej takich czynności, tym mniej czasu pozostaje na jazdę.
Funkcja „koperta” – czas dyspozycji
Używamy jej, gdy nie wykonujemy aktywnie pracy, ale musimy być dostępni, np. pozostajemy w gotowości do podjęcia działań.
Wpływ na czas pracy:
Czas dyspozycji nie jest czasem pracy, ale też nie jest odpoczynkiem. Wpływa na ilość czasu, który pozostaje do odbycia odpoczynku.
Funkcja „jazda”
Najważniejszy tryb pracy kierowcy, który podlega ścisłym regulacjom prawnym dotyczącym czasu pracy i odpoczynku. Tachografy cyfrowe automatycznie przełączają się w tryb jazdy, więc kierowca nie musi robić tego manualnie. Po zatrzymaniu pojazdu tachograf przechodzi automatycznie w inny tryb – zależnie od ustawień może to być „inna praca” (młotki), „odpoczynek” (łóżko) lub „dyspozycyjność” (koperta).
Zasada „złotej minuty”
Większość tachografów, szczególnie tych wyprodukowanych po 2011 roku, stosuje tzw. zasadę jednej minuty. Polega ona na tym, że tachograf zapisuje w każdej minucie tę aktywność, która trwała najdłużej.
Przykład:
W trakcie jednej minuty pojazd poruszał się przez 20 sekund, a stał przez 40 sekund – tachograf zapisze postój.
Chociaż zasada miała ułatwiać rejestrację powolnych manewrów, w praktyce czasem jest niewłaściwie wykorzystywana. Służby kontrolujące mają dostęp do pełnych danych i widzą, jeśli manewry były stosowane niezgodnie z przeznaczeniem.
Funkcja „postój” – odpoczynek/przerwa
Popularne „łóżeczko” służy do rejestracji przerw w pracy, dziennych i tygodniowych okresów odpoczynku. Jest to czas, w którym kierowca swobodnie dysponuje swoim czasem.
Tachografy automatycznie przełączają się na pauzę po zatrzymaniu pojazdu. Gdy jednak korzystamy z trybów „młotki” lub „koperta”, należy pamiętać o manualnej zmianie na postój.
Poprawna rejestracja postoju jest kluczowa dla zgodności z przepisami o czasie pracy kierowców.
Funkcja „OUT”
Tryb OUT (z ang. Out of Scope) oznacza, że pojazd porusza się poza zakresem przepisów o czasie pracy kierowców (Rozporządzenie 561/2006). Obejmuje np. przejazdy serwisowe, techniczne lub na drogach niepublicznych. Nie zalicza się do czasu jazdy – wszystko, co dzieje się w trybie OUT, traktowane jest jako „inna praca”.
Wpisy manualne – obowiązki kierowcy
Oprócz rejestracji czasu pracy, kierowca ma obowiązek dokonywania wpisów manualnych:
- Kod kraju – obowiązkowy wpis kodu kraju rozpoczęcia i zakończenia pracy. Wpis wykonujemy przed pierwszą aktywnością dnia i po ostatniej. Brak wpisu może skutkować mandatem.
Wskazówka: Jeśli zapomnisz, wykonaj końcowy wpis następnego dnia przed rozpoczęciem pracy, nie przerywając odpoczynku. - Rejestracja przekroczenia granic – nowoczesne tachografy zapisują automatycznie moment przekroczenia granicy. Starsze karty kierowcy mogą tego nie rejestrować, więc wpis należy wykonać manualnie w pierwszym bezpiecznym miejscu po przekroczeniu granicy.
- Ręczne uzupełnianie aktywności – obowiązkowe za czas, gdy karta kierowcy była poza tachografem. Po ponownym włożeniu karty należy uzupełnić brakujące aktywności: odpoczynek, inną pracę, dyspozycję czy czas dojazdu innym pojazdem.
WAŻNE: Wpisy manualne są obowiązkowe zgodnie z przepisami UE i regulują czas pracy kierowcy. Niepoprawne operowanie selektorem tachografu lub nierejestrowanie wszystkich aktywności grozi konsekwencjami.
Ściąga
Co zrobić w przypadku błędu?
Tachograf umożliwia wydruk pełnych danych. Na odwrocie wydruku można opisać sytuację, wytłumaczyć się i skorygować błąd.
Poprawny wydruk powinien zawierać:
- czas lub okres naruszenia,
- lokalizację,
- opis sytuacji/wskazanie przyczyny,
- podpis kierowcy,
- zalecane: podstawa prawna (np. 165/2014 – tachografy, 561/2006 – czas pracy).
Poprawnym wydrukiem można uzasadnić np. błędny wpis manualny czy przekroczenie norm czasu pracy, jeśli miało uzasadnione okoliczności.
Podsumowanie
Tachograf to urządzenie, które trzeba znać i umieć obsługiwać. Rejestruje wszystkie aktywności, a jakiekolwiek manipulacje są bezwzględnie zabronione. Kierowca odpowiada osobiście za brak wymaganych zapisów i przekroczenia norm czasu pracy.
Choć w tym artykule omówiliśmy najważniejsze funkcje, warto przeszkolić każdego kierowcę przed wyruszeniem w trasę.
